انقلاب اسلامي | موسسه مطالعات و پژوهش هاي سياسي

                                                                                                         



افشای اسناد جدید از جنگ ایران و عراق / اعدام خبرنگار ایرانی برای تنبیه تاچر

انتشار بخشی از اسناد صدام یک بار دیگر نام «فرزاد بازفت» را به رسانه‌ها آورد. خبرنگار ایرانی نشریه «آبزرور» بریتانیا که ۲۱ سال پیش در عراق اعدام شد. فرزاد بازفت مشغول نمونه‌برداری از خاکی بود که فکر می‌کرد با سلاح‌های شیمیایی عراق آلوده شده. یک بار نمونه خاک را گرفته بود و بار دوم موقع برداشتن خاک دستگیر شد.
 

این خبرنگار ایرانی از روی چند انفجار و شمار زیاد کشته‌ شده‌ها به نوع سلاح به کار گرفته شده مشکوک شده بود. خودش گفته بود از روی کنجکاوی خبرنگاری موضوع را پیگیری می‌کرده اما در ‌‌نهایت جرمش شد جاسوسی و چهار روز بعد از صدور حکم، اعدام شد.

 

بعد از سقوط صدامِ، «آبزرور» رد افسر اطلاعاتی پرونده را گرفت (۲۰۰۳). در گزارش آبزرور که‌‌ همان سال منتشر شد، کاظم عسگر، افسر عراقی پرونده اعتراف کرده بود که آن‌ها می‌دانسته‌اند فرزاد بازفت جاسوس نبوده و حکم اعدام فقط به خواسته و دستور صدام انجام شده.

 

دانشگاه دفاع ملی آمریکا ۲۰ سند و صورت جلسه مربوط به دیدارهای صدام حسین را به مناسبت برگزاری کنفرانسی درباره جنگ ایران و عراق در واشنگتن منتشر کرده است. این اسناد بخشی از آرشیو محرمانه صدام حسین، رهبر پیشین عراق است که پس از تصرف بغداد به دست نظامیان آمریکایی افتاد.

 

به نوشته روزنامه نیویورک‌تایمز، تصویر ارائه شده به وسیله این اسناد بیانگر بعضی از جنبه‌های شخصیتی صدام حسین و ذهن پیچیده اوست. ذهنی که به نوشته نیویورک‌تایمز، تمایل زیادی به دشمن پنداشتن دیگران داشت، در درک روابط دیپلماتیک در خارج از خاورمیانه ضعیف بود و به رغم در سر داشتن بلندپروازی‌های متعدد برای کشورش دچار اشتباه‌های بزرگی شد.

 

یکی از اشتباه‌های محاسباتی صدام حسین، دست کم گرفتن توان نظامی ایران پیش از آغاز جنگ با این کشور بود. نیویورک‌تایمز به نقل از آماتزیا بارام، یک کار‌شناس اسرائیلی که اسناد منتشر شده را مطالعه کرده، نوشته است که صدام حسین در جلسه‌ای که کمتر از یک هفته پیش از آغاز جنگ برگزار شد، ابراز خوشبینی کرده است که با تجمع نظامیان عراقی در مرز، نیروهای نظامی ایران دچار وحشت شوند و مقاومت چندانی نکنند.

 

بر این اساس، واکنش گسترده نیروی هوایی ایران به حمله عراق و بمباران تاسیسات مهمی چون نیروگاه اتمی در حال احداث اوسیراک (تموز-۱) در نزدیکی بغداد به گونه‌ای بود که برای صدام حسین قابل باور نبود و آن را به ارتش اسرائیل نسبت داد. او در جلسه‌ای که چند روز پس از آغاز جنگ برگزار شد، در اشاره به این حمله گفت: «این کار اسرائیل است.» اسرائیل چند ماه بعد به این نیروگاه حمله کرد و آن را منهدم کرد.

 

به نوشته نیویورک‌تایمز، اشتباه دیگر صدام حسین، برداشت غلط از ماجرای موسوم به ایران- کنترا در سال ۱۹۸۶ بود. بر این اساس، صدام حسین ماجرای فروش تسلیحات آمریکایی به ایران را در راستای توطئه علیه عراق برآورده کرده بود در حالی که این موضوع به گفته مقام‌های ایالات متحده کمترین ربطی به این کشور نداشت.

 

به نوشته نیویورک‌تایمز، دولت رونالد ریگان با هدف کمک به آزادسازی گروگان‌های غربی در لبنان، تلاش برای برقراری یک کانال ارتباطی با جمهوری اسلامی و کسب درآمد برای کمک به شورشی‌های نیکاراگوئه، به ایران تسلیحات فرستاده بود. اما صدام حسین و مشاورانش برداشت دیگری از این ماجرا داشتند.

 

اسناد منتشر شده به نقل از طارق عزیز، وزیر خارجه و معاون نخست‌وزیر وقت عراق نقل قول می‌کند که صدام احتمال داده که هدف آمریکا، انتقام‌‌گیری از حمایت این کشور از تلاش صورت گرفته برای استقلال پورتوریکو از ایالات متحده است. صدام حسین در یکی از جلسات دیگر ادعا کرده بود که آمریکا به ایران علاقه بیشتری دارد.

 

این روزنامه اضافه می‌کند که بخش دیگری از اشتباه‌های صدام حسین مربوط به دخالت او در برنامه‌ریزی و طراحی تاکتیک‌های جنگ با ایران بود، بدون اینکه با این تاکتیک‌ها یا تسلیحات آشنایی داشته باشد. او همچنین از زیاد بودن تلفات ابایی نداشته است.

 

از دیگر موارد سوء برداشت صدام حسین مربوط به ماجرایی است که به اعدام فرزاد بازفت، خبرنگار ایرانی روزنامه آبزرور بریتانیا منجر شد. آقای بازفت که در مارس ۱۹۹۰ در عراق به دار آویخته شد، در حال تهیه گزارش از یک انفجار مشکوک در جنوب بغداد بود که به ظن جاسوسی برای اسرائیل بازداشت شد.

 

صدام حسین شخصا در پرونده او دخالت کرد و خواستار تعجیل در اعدام او شد تا «تنبیهی برای مارگارت تاچر»، نخست‌وزیر وقت بریتانیا باشد که او گمان می‌کرد در توطئه علیه عراق نقش داشته است. هال برندز، استاد دانشگاه دوک آمریکا که آرشیو منتشر شده را مطالعه کرده است، می‌گوید این اسناد نشان می‌دهد شخصیت صدام حسین در طول زمان بر اساس رخدادهای زندگی سیاسی او شکل گرفته است. آقای برندز گفت: «او از راه توطئه‌چینی به قدرت رسید و فکر می‌کرد همه مشغول همین کار هستند.»