انقلاب اسلامي | موسسه مطالعات و پژوهش هاي سياسي

                                                                                                         



آیا در انتخابات مجلس، رای‌ دهندگان‌ از میزان‌ گزینش‌ یکسانی‌ برخوردارند!؟

انتخابات‌ مجلس‌ شورای اسلامی در کشور ما به‌ تفکیک‌ مناطق‌ مختلف‌ صورت‌ می‌گیرد. مردم‌ هر منطقه‌ با توجه‌ به‌ حوزه‌ انتخاباتی‌ای‌ که‌ در آن‌ رای‌ می‌دهند، از هم‌ متمایز می‌شوند. به‌ طوری‌ که‌، رای‌ دهندگان‌ به‌ همان‌ تعداد نماینده‌ای‌ که‌ می‌توانند از هر حوزه‌ انتخاباتی ‌برگزیده‌ شوند، از حق‌ انتخاب و رای‌ برخوردارند. به‌ بیان‌ دیگر، حوزه‌های‌ انتخاباتی‌ مناطق‌ مختلف‌، با توجه‌ به‌ جمعیتی‌ که‌ تحت‌ پوشش ‌می‌گیرند، نماینده‌ به‌ مجلس‌ می فرستند؛ طبعاً حوزه‌هایی‌ که‌ از جمعیت‌ بیشتری‌ برخوردار باشند می‌توانند تعداد نمایندگان‌ بیشتری‌ را نیز به‌ مجلس‌ معرفی‌ کنند. تعداد رای‌ هر فرد به‌ نمایندگان‌ هر حوزه‌ به‌ تعداد سهمیه‌ هر حوزه‌ انتخاباتی‌ (از کل‌ تعداد نمایندگان‌) بستگی‌ دارد. فرضاً اگر حوزه‌ انتخاباتی‌ای‌ از سهمیه‌ سه‌ نماینده‌ در مجلس‌ برخوردار باشند، افرادی‌ که‌ از آن‌ حوزه‌ رای‌ می‌دهند می‌توانند به‌ سه‌ نفر رای‌ دهند و اگر در حوزه‌ای‌، با توجه‌ به‌ جمعیت‌ آن‌، دو نماینده‌ بتواند به‌ مجلس‌ راه‌ یابد، افراد رای‌ دهنده‌ از آن‌ حوزه‌ حداکثر می‌توانند به‌ دو نفر رای‌ دهند. این‌ بدان‌ معنی‌ است‌ که‌ آحاد مردم‌ کشور ما در حق‌ گزینش‌ نمایندگان‌ مجلس‌ از آرای‌ برابری‌ برخوردار نیستند! درست‌ است‌ مناطقی‌ که‌ از جمعیت‌ بیشتری‌ برخوردار باشند باید تعداد نمایندگان‌ بیشتری‌ را نیز به‌ مجلس‌ بفرستند، ولی‌ آیا این‌ بدان‌ معنی‌ خواهد بود که‌ بتوانند به‌ تعداد نفرات‌ بیشتری‌ نیز رای‌ داده‌ و از حق‌ انتخاب‌ بیشتری‌ نیز برخوردار باشند؟
هنگامی‌ می‌توان‌ امیدوار بود که‌ مردم‌ مناطق‌ مختلف‌ این‌ مرز و بوم‌ از حق‌ رایی‌ برابر برخوردارند که‌ علاوه‌ بر این‌ که‌ از هر حوزه‌ انتخاباتی،‌ بسته‌ به‌ جمعیت‌ آن‌، نماینده‌ به‌ مجلس‌ راه‌ یافته‌، ولی‌ هر فرد تنها قادر باشد به‌ یک‌ نفر رای‌ دهد. طبیعی‌ است ‌نمایندگانی‌ که‌ از آرای‌ بیشتری‌ برخوردار باشند، به‌ ترتیب‌ و با توجه‌ به‌ سهمیه‌ هر حوزه‌ به‌ مجلس‌ راه‌ خواهند یافت‌. به‌ بیانی ‌دیگر، در انتخابات‌ کشور ما دو موضوع‌ مجزا با یکدیگر خلط مبحث‌ شده‌ است‌. اینکه‌ هر حوزه‌ بسته‌ به‌ جمعیت‌ خود می‌تواند نماینده‌ به‌ مجلس‌ بفرستد، ارتباطی‌ با آن‌ نخواهد داشت‌ که‌ رای‌ دهندگان‌ هر حوزه‌ نیز بتوانند در آرای‌ شان تعداد نفرات بیشتری‌ را نیز برگزینند. در حوزه‌ انتخاباتی‌ تهران‌، اسلام‌ شهر و شهرری‌، رای‌ دهندگان‌ در 30/290 سرنوشت‌ خود سهیمند، ولی‌ در مناطقی‌ که‌ از یک‌ نماینده‌ برخوردارند، به‌ سبب‌ آن‌ که‌ رای‌ دهندگان‌ می‌توانند تنها به‌ یک‌ نفر رای‌ دهند، در 1/290 سرنوشت‌ خود دخیل‌ بوده‌ و درانتخاب‌ کل‌ نمایندگان‌ مجلس‌ از همان‌ میزان‌ حق‌ رای‌ برخوردارند. جدول‌ زیر تعداد نمایندگان‌ حوزه‌های‌ انتخاباتی‌ مناطق ‌مختلف‌ و میزان‌ حق‌ رای‌ و مشارکت‌ مردم‌ هر حوزه‌ را در گزینش‌ نمایندگان‌ مجلس‌ نشان‌ می‌دهد.