آيت‌آلله محمد مهدي رباني

محمد مهدي تحصيلات ابتدايي را در قم و در محضر پدر و ديگران گذراند و براي تحصيلات عاليه از اساتيد و مراجع عظام حوزه مانند حضرت آيت‌الله بروجردي و امام خمينيره‌ و محقق داماد بهره برد.
رباني املشي از نوجواني به فعاليت‌هاي اجتماعي و سياسي علاقه‌مند بود. مبارزه و مجاهدت سياسي او با بروز نهضت اسلامي ملت ايران به رهبري امام خمينيره‌ به اوج خود رسيد و نتيجه آن، دستگيري‌، زندان‌ و تبعيدهاي پياپي در فاصله سال‌هاي 1341 تا 1357 بود. او در زمان رژيم پهلوي جمعا 7 بار به زندان افتاد و 2 بار (هر بار 3 سال)‌ در تبعيد به سر برد.
به دنبال پيروزي انقلاب، آيت‌الله رباني املشي به فرمان حضرت امامره‌ ماموريت يافت تا در راس هياتي از فضلاي حوزه علميه به استان‌هاي گيلان و مازندران سفر كند و از نزديك مشكلات و مسائل مردم آن سامان را بررسي و در رفع نواقص و كمبودها بكوشد.
در مجلس خبرگان قانون اساسي نماينده مردم گيلان بود و در 23 خرداد 1359 با حكم امام خمينيره‌ به عضويت ستاد انقلاب فرهنگي درآمد. پس از شهادت آيت‌الله بهشتي به عنوان دادستان كل كشور منصوب گرديد و در شوراي عالي قضايي عضويت يافت.
رهبر كبير انقلاب در 28 دي 1361 آيت‌الله رباني املشي را به عنوان يكي از فقهاي شوراي نگهبان منصوب كردند. در اولين دوره انتخابات مجلس خبرگان رهبري از سوي مردم خراسان و در دومين دوره انتخابات مجلس شوراي اسلامي از سوي مردم تهران انتخاب شد. او همچنين عضو فعال حزب جمهوري اسلامي بود و در شوراي مركزي، شوراي داوري و شوراي فقهاي حزب عضويت داشت.
صبح روز دوم شهريور 1360 منافقين به منزل ايشان هجوم بردند، اما تلاش آنها براي ترور او نافرجام ماند. وي كه با باند فاسد و توطئه‌گر مهدي هاشمي از وابستگان به آقاي منتظري‌ بشدت درگيري داشت، سرانجام روز 17 تير 1364 به لقاءالله پيوست. از قرار معلوم، بعدها مشخص شد كه آن بزرگوار توسط آن باند تبهكار ، مسموم و ‌به شهادت رسيده است.

منابع:
1. علي‌اكبر مسعودي خميني، خاطرات آيت‌الله مسعودي خميني، تهران: مركز اسناد انقلاب اسلامي، 1381.
2. شرح مبارزات حضرت آيت‌الله محمدمهدي رباني املشي (ياران امام به روايت اسناد ساواك؛ ج 21)‌، تهران: مركز بررسي اسناد تاريخي، 1380.
3 محمدعلي (صدرالدين)‌ قرباني؛ با مقدمه زين‌العابدين قرباني لاهيجي، پيشينه تاريخي فرهنگي لاهيجان و بزرگان آن، تهران: نشر سايه، 1375.