انقلاب اسلامي | موسسه مطالعات و پژوهش هاي سياسي

                                                                                                         



قابل قبول نیست برای ما که کسی شب گرسنه بخوابد / بازخوانی سخنرانی شهید بهشتی در سال ۵۹

مسئله‌ عدالت اقتصادی و مسئله انقلاب اسلامی در بعد اقتصادی جامعه، مطلبی بوده است که همواره از ابتدای انقلاب مورد توجه تمام اندیشمندان و بزرگان جامعه بوده است و در این راه هم تلاش‌هایی آغاز شده بود. اما به دلیل شروع جنگ تحمیلی و بعد هم بحث‌های سازندگی و بعضاً به دلیل عدم اعتقاد برخی مسئولین به این امر حیاتی، بحث تقسیم عادلانه ثروت و امکانات کشور تاکنون معطل مانده بود که بحمدالله این امر حیاتی هم‌اکنون با طرح تحول اقتصادی و هدفمند کردن یارانه‌ها توسط دولت خدمتگذار آغاز شده است. از بزرگانی که به شدت بر لزوم این امر تأکید داشتند می‌توان از شهید بهشتی نام برد. مثلاً ایشان در یک سخنرانی در بهار۵۹، بحثی تحت عنوان "برداشت‌های تک بعدی از اسلام" را مطرح نمودند و در انتهای آن سخنرانی، حول طرحی درباره لزوم تقسیم عادلانه ثروت سخن راندند. با هم بخش انتهایی آن سخنرانی جالب شهید بهشتی را پس از سی سال و در روزی که مفاد آن بحمدالله توسط دولت به اجرا گذاشته شده است، مرور می‌کنیم:
اسلام به نقش اقتصاد و عدالت اقتصادی در زندگی انسان (فردی و اجتماعی) اهمیت فراوان می‌دهد. دین زهد و پارسایی است اما نه زهد مرتاضانه و صوفی‌گرانه. زهد انقلابی. زهد انقلابی کدام است. زهد صوفی‌گرانه کدام است؟ زهد صوفی‌گرانه این است که درویش آدم قانعی است. یک لقمه نان از هر جا به او بدهند با‌‌ همان شکمش را سیر می‌کند و به دنیا بی‌اعتنا است. این ضد اسلام است. پس چه زهدی؟ زهد علی. چه کار می‌کند؟ کار اقتصادی می‌کند. قنات و چاه آب درست می‌کند و مزرعه به وجود می‌آورد و نخلستان می‌سازد و بعد این دستاورد اقتصادی را به جای آنکه صرفاً در مصرف خود و خانواده قرار بدهد در خدمت محرومان قرار می‌دهد و این را عبادت می‌داند. اسلام به نقش اقتصاد اهمیت می‌دهد، اما اقتصادی که زیربنای شخصیت انسان نشود خیلی متزلزل و نازل و فروافتاده و سقوط کرده است. انسانی که زیربنای شخصیت‌اش روابط اقتصادی باشد. اقتصاد مهم است ولی زیربنا نیست. زیربنای شخصیت انسان، ساخت معنوی و اخلاقی و روحی است که باید این ساخت بیاید به روابط اقتصادی‌اش شکل بدهد. به این مناسبت می‌خواهم اعلام کنم یک تز و نظر را و از همه کسانی که دل به حق سپرده‌اند دعوت می‌کنم که حق‌پرستانه و خالصانه به این تز و نظریه توجه کنند و از همه نزدیکان خودم می‌خواهم یاری کنند تا در اولین فرصت ما پیشگامان تحقق بخشیدن به این تز و نظریه باشیم. از همسرم و فرزندانم و از نزدیکانم می‌خواهم یاری کنند تا پیشگام تحقق بخشیدن به این تز و نظریه باشیم و آن این است. پوست‌کنده و صریح می‌گویم: انقلاب اسلامی ما با روند و مناسبات اقتصادی موجود در جامعه ما در معرض خطر و آسیب قطعی است چرا؟ برای اینکه در این بعدش اسلامی نشده است. مردان و زنان و جوانان و نوجوانان انقلابی ما امروز با چشم خودشان می‌بینند که نزدیک به ۱۵ ماه از پیروزی انقلاب می‌گذرد ولی هنوز در جامعه ما سیر‌ها و خیلی سیر‌ها با گرسنه‌ها و خیلی گرسنه‌ها با هم در جامعه دیده می‌شوند تا وقتی چنین است جامعه ما اسلامی نیست.... عرض کردم این مطلب مهم است و نقطه جدیدی است، نقطه عطف تکاملی است در این انقلاب و باید دنبالش رفت و دنبال کرد. این را من مکرر در شورای انقلاب با همین عبارت برای دوستانم گفته‌ام که دوستان، قابل قبول نیست برای ما که اداره جامعه در دست ما باشد و باز هم در این مملکت کسی شب گرسنه بخوابد. کسی زیر طاقی بخوابد که نگران است بر سر او و عزیزانش خراب شود. از آب آلوده برای شرب استفاده کند. از بی‌درمانی جان خود و عزیزانش در معرض خطر باشد این قابل قبول نیست. این را چندین بار در شورای انقلاب گفته‌ام. ولی اعتراف می‌کنم در برابر ملت عزیزمان که موفقیت ما در این زمینه بسیار ناچیز بوده و امروز می‌خواهم در این روز و در این شهر اعلام کنم که همه کسانی که دلشان در عشق این انقلاب مالامال شور و هیجان است و قلبشان در محبت این انقلاب می‌تپد، باید حرکت و اقدامی سریع و قاطع و مؤثر آغاز کنند و آغاز کنیم و هر چه زود‌تر به این فاصله جهنمی سطح زندگی در جامعه‌ جمهوری اسلامی ایران پایان بدهیم.... اعلام می‌کنم باید هر چه زود‌تر تلاش برای تقسیم عادلانه سرانه همه امکانات بهزیستی [یعنی زیستن مناسب] در کشور در بین ۳۶ میلیون جمعیت [معادل جمعیت آن روز ایران] به عمل بیاید وگرنه اسلاممان باز هم تک بعدی خواهد ماند و انقلاب اسلامیمان همه جانبه نخواهد شد.
 
پیغمبر اکرم (صلوات الله و سلامه علیه) چگونه با مهاجران در مدینه روبه‌رو شد؟ [با] مهاجران روز افزون چه کرد، به آن‌ها چه گفت؟ از آن‌ها چه خواست؟ مگر نه از آن‌ها خواست که هرکس از ساکنان مدینه شریک کنند در حد توانایی یک مهاجر و خانواده‌اش را در زندگی خودشان؟ مگر سال اول پیروزی انقلاب اسلامی این گونه نگذشت؟ ما باید سال اول انقلابمان همین کار را می‌کردیم و دیر شده است. سال دوم دیر است ولی ضرر را هر جا جلویش را بگیری نفع است. نه نفع شخصی، نفع اسلام و نفع انقلاب. امسال، سال ۱۳۵۹ باید به هر عنوان و به هر قیمت شده سال تقسیم عادلانه سرانه همه تولید داخلی و امکانات دیگر موجود در ایران بر کل جمعیت ایران بشود و اگر زود این کار را کردیم، سال سال استواری و استحکام انقلاب اسلامی ایران خواهد بود. این را هم بگویم. این شعار را به عنوان یک عمل اسلامی مطرح می‌کنم نه به عنوان یک عکس‌العمل در برابر تبلیغات چپ‌رو‌ها و چپ‌گراهای در ناز و نعمت فرو رفته. این به عنوان یک اصل اسلامی است. برادری لازمه‌اش چیست؟ برابری. نمی‌شود اخوت و برادری اسلامی را محکم کرد و از آن طرف فاصله‌های نابرابری را روزبه روز بیشتر پذیرفت. ممکن نیست. چند روز است مجدداً این اصل را در گروه اقتصادی شورای انقلاب که در آن عضویت دارم با قاطعیت مطرح کرده‌ام و به دوستان گفته‌ام برنامه اقتصادی سال ۱۳۵۹ باید به وسیله شورای انقلاب بر این پایه ریخته شود. یک جلسه مفصل چهار ساعته همین عصر سه شنبه با دوستانمان در این باره داشتیم و تا حدود زیادی هم موفقیت‌آمیز بود البته اجرایش در سرتاسر کشور چندان آسان هم نیست. مشکل اجرایی‌اش هم خیلی زیاد است چون ما می‌خواهیم این برابری را طوری بکنیم که تقسیم فقر نکرده باشیم نمی‌خواهیم فقر را بیشتر کنیم. اما تقسیم کنیم. می‌خواهیم کشور را رو به غنای اقتصادی بیشتر جلو ببریم. اما هیچ اشکالی ندارد که در عین حال که با سرعت به سوی غنای اقتصادی بیشتر جلو می‌رویم در‌‌ همان مرحله امکانات و مقدورات را عادلانه بر همگان تقسیم کنیم. با هم منافاتی ندارد. ما دنبال پیدا کردن طرح اجرایی این هستیم. از همه برادران و خواهرانی که صاحب‌نظرند، مطالعه دارند و علاقه دارند به اجرای این طرح دعوت می‌کنم نظراتشان را شسته و رفته و منظم و روشن بفرستند یا به دفتر دیوان عالی کشور یا دبیرخانه شورای انقلاب اما آنی که در‌‌ همان ساختمان مجلس خبرگان هست. آنجا این‌ها را بهتر می‌توانند منظم کنند و به ما بدهند. بنابراین اسلام و انقلاب اسلامی به شرطی از منحرف شدن به سوی سرمایه‌داری غرب یا سرمایه‌داری دولتی اردوگاه شرق مصون می‌ماند که ما مناسبات و روابط اقتصادی ظالمانه طاغوتی انگلی دستاورد ۲۵۰۰ سال رژیم طاغوتی را به کلی بر هم زنیم و مناسبات و روابط عادلانه و برادرانه اسلامی را که خود به خود آهنگ برابری دارد جانشین آن سازیم. از همه کسانی که به شکلی از اشکال از امکانات بالای رفاهی و درآمدهای بیش از حد این تقسیم برخوردارند صمیمانه و برادرانه دعوت می‌کنم که بیایند و برای اجرا و تحقق این آرمان اسلامی پیشگام و پیش‌قدم و همکار شوند.
 
از مقام عالی رهبری انقلاب، از مراجع عالی‌قدر تقلید از علمای ارزنده و متعهد اسلام و از مسئولان گوناگون جامعه جمهوری اسلامی استدعا می‌کنم در راه تنظیم برنامه جامع و شروع هر چه سریع‌تر این اقدام انقلابی و این مرحله جدید تکاملی در انقلاب اسلامیمان سرعت به خرج دهند و کاری کنند که این اقدام مؤثر در اولین فرصت ممکن صورت گیرد و جامعه محروم و محرومان جامعه ما با چشم خودشان عدالت اقتصادی اسلام را تحقق یافته ببینند. [تکبیر حضار] و امیدوارم نه راست‌گرایان این پیشنهاد خالصانه و مخلصانه را فوری برچسب چپ‌گرایی بهش بزنند و نه چپ‌گرایان خود فروخته به این پیشنهاد ناشی از دلسوختگی برچسب فرصت‌طلبانه بزنند.
 
این نه چپ‌گرایی است نه فرصت‌طلبی است. این پاسخ دادن صریح به احساس اسلام زنده‌ای است که در بسیاری از ما وجود دارد و عاشقانه در پی آنیم که هر چه زود‌تر به آن لبیک گوییم. به امید هفته‌های نزدیک موعد بسیار نزدیک برای تحقق یافتن این آرمان اسلام محمد و علی و به امید شرکت خلاق و فعال هر چه بیشتر همه دلباختگان اسلام در این برنامه پیروزمند و پیروزی بخش اقتصادی اسلامی سال۵۹. حالا می‌خواهید تکبیر بگویید [تکبیر حضار].
(پیاده شده از نوار سخنرانی شهید بهشتی با عنوان برداشت‌های تک‌بعدی از اسلام)